به اثر گذاشتن مداد سیاه و یا ذغال بر روی کاغذ یا مقوا با سایه های تیره و روشن سیاه قلم گویند.

نقاشی سیاه قلم با طراحی با مداد گرافیتی تفاوت دارد . در گذشته واژه سیاه قلم برای اشاره به نقاشی های سیاه و سفید (زغالی، مدادی و مرکب) کار برد داشت، امروزه وقتی صحبت از آموزش سیاه قلم می کنیم، منظور ما استفاده از تکنیک زغال، مداد کنته و مداد کربنی است.

این ابزارها تیرگی شدیدتری نسبت به مداد گرافیتی دارند . و به آثار انجام شده توسط آن ها، سیاه قلم گفته می شود.

با توجه به اینکه معمولا برای اجرای این تکنیک از انواع قلم موی نقاشی، به صورت گام به گام و با صرف زمان زیاد استفاده شده و نتیجه نهایی به عنوان نقاشی سیاه قلم یاد می شود.